top of page
aa03f6_691d95eb99b44191b7ca646ea96c198b~mv2.webp

Rối loạn vận động

Lĩnh vực rối loạn vận động bao gồm run, bệnh Parkinson, các hội chứng Parkinson, loạn trương lực cơ (gồm vẹo cổ co thắt, rối loạn giọng nói co thắt và co thắt mi), hội chứng chân không yên, tic và hội chứng Tourette, múa giật, co cứng, loạn vận động muộn và giật cơ.

Run

Dù khá phổ biến và thường gặp hơn khi lớn tuổi, run không phải là hệ quả bình thường của tuổi già. Run có nhiều nguyên nhân, và chỉ riêng triệu chứng này chưa chắc là dấu hiệu của bệnh thần kinh hay vấn đề nghiêm trọng. Nếu cần điều trị, phương pháp sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân gây run.

Bệnh Parkinson

Bệnh Parkinson là một bệnh thần kinh tiến triển, có thể ảnh hưởng đến vận động và các chức năng khác. Triệu chứng vận động thường gặp gồm chậm chạp, cứng cơ, run và thay đổi dáng đi hoặc thăng bằng. Triệu chứng khác nhau ở mỗi người. Chẩn đoán thường dựa trên bệnh sử và khám thần kinh. Không có một xét nghiệm duy nhất xác định chắc chắn bệnh Parkinson ở mọi người. Trong một số trường hợp, chẩn đoán hình ảnh hoặc xét nghiệm có thể hỗ trợ đánh giá hay loại trừ nguyên nhân khác. Điều trị được cá nhân hóa, có thể gồm thuốc, tập luyện, phục hồi chức năng và một số thủ thuật ở bệnh nhân phù hợp để giúp kiểm soát triệu chứng.

aa03f6_d397eb77c4ea4422a127d1da1dc544b5~mv2.webp

Loạn trương lực cơ

Thuật ngữ này mô tả các co cơ không tự chủ gây tư thế hoặc cử động bất thường. Ở người lớn, loạn trương lực cơ thường ảnh hưởng vùng đầu và cổ nhất, gây xoay hoặc lắc đầu (đôi khi gọi là vẹo cổ co thắt), hoặc nhắm mắt không tự chủ (co thắt mi). Vẹo cổ co thắt là dạng thường gặp nhất ở người lớn. National Spasmodic Torticollis Association, một tổ chức phi lợi nhuận, cung cấp thông tin về các tiến bộ khoa học và nhóm hỗ trợ cho bệnh nhân vẹo cổ co thắt tại www.torticollis.org. Loạn trương lực cơ có thể ảnh hưởng gần như bất kỳ bộ phận nào, và thường biểu hiện đầu tiên khi thực hiện một động tác nhất định. Tình trạng này bắt nguồn từ bất thường ở vùng não gọi là hạch nền, nơi xử lý một số tín hiệu khởi phát co cơ. Các nhà khoa học nghi ngờ có khiếm khuyết trong khả năng xử lý các chất dẫn truyền thần kinh, là những hóa chất giúp tế bào não trao đổi tín hiệu.

​

Một số trường hợp loạn trương lực cơ do bệnh khác gây ra nên được gọi là thứ phát. Tuy nhiên, phần lớn được gọi là nguyên phát hoặc vô căn vì không liên quan đến bệnh hay chấn thương khác. Trong nhóm nguyên phát, nhiều trường hợp dường như di truyền trội: chỉ cần một cha hoặc mẹ mang gen truyền gen loạn trương lực cơ là bệnh có thể xuất hiện. Mỗi người con có xác suất 50/50 mang gen.

​

Tuy nhiên, người mang gen có thể phát triển hoặc không phát triển loạn trương lực cơ. Đôi khi triệu chứng nhẹ đến mức bị bỏ sót. Triệu chứng có thể rất khác nhau ngay cả trong cùng một gia đình. Điều này được gọi là độ thấm thấp, nghĩa là gen hiện diện nhưng ít biểu hiện triệu chứng. Sản phẩm của một gen khiếm khuyết dường như đủ để gây mất cân bằng hóa học có thể dẫn đến loạn trương lực cơ. Các gen khác và yếu tố môi trường cũng có thể tham gia. Loạn trương lực cơ là một triệu chứng nên có thể do nhiều bệnh gây ra; riêng dạng vô căn có thể liên quan đến các gen khác nhau. Gần đây, nhiều gen khác nhau đã được xác định là nguyên nhân của các dạng loạn trương lực cơ khác nhau.

​

Bác sĩ sử dụng nhiều phương pháp nhằm giảm hoặc loại bỏ co thắt cơ và đau. Những năm gần đây, nhiều trường hợp đã được điều trị thành công bằng cách tiêm độc tố botulinum (được biết đến với tên Botox) có kiểm soát vào các cơ đang co để giúp chúng giãn một phần.

Rối loạn giọng nói co thắt

Các cơ tạo giọng nói bị co thắt từng đợt, khiến giọng nói bị ngắt quãng hoặc gián đoạn.

aa03f6_059d2b7358234f0eabae19b1d16ad29b~mv2.webp
aa03f6_691d95eb99b44191b7ca646ea96c198b~mv2.webp

Hội chứng chân không yên

Hội chứng chân không yên gây thôi thúc cử động chân, thường kèm cảm giác khó chịu. Triệu chứng nặng hơn khi nghỉ ngơi, thường vào buổi tối hoặc ban đêm, và tạm giảm khi cử động.

Tic và hội chứng Tourette

Tic vận động là các cử động lặp lại, thường nhanh, mà người mắc thường có thể tạm kìm lại ít nhất vài giây. Đây không phải thói quen do căng thẳng mà được cho là có nguồn gốc thần kinh. Hội chứng Tourette là tên gọi khi tic vận động đi kèm tic âm thanh (như hắng giọng, nói từ hoặc một phần của từ) bắt đầu từ thời thơ ấu, kéo dài hơn một năm và thay đổi theo thời gian. Phần lớn người mắc hội chứng Tourette không có triệu chứng nói tục thường được nhắc đến.

​

Tic khá phổ biến, nhất là ở trẻ em, và có thể giảm hoặc hết khi lớn lên. Đôi khi triệu chứng gây phiền toái đến mức cần dùng thuốc. Sự trêu chọc từ trẻ khác hoặc hiểu lầm, phê phán của cha mẹ và giáo viên đôi lúc gây khó khăn hơn chính triệu chứng tic.

Múa giật

Gây các cử động cơ thể không tự chủ và khó dự đoán.

aa03f6_950dcc9be29e4157a4530d31e771efba~mv2.jpg

Bệnh Huntington

Huntington là bệnh thần kinh di truyền có thể ảnh hưởng vận động, tư duy, tâm trạng và hành vi. Triệu chứng thường bắt đầu ở tuổi trưởng thành, nhưng tuổi khởi phát khác nhau. Bệnh liên quan đến sự tăng số lần lặp CAG trong gen HTT. Mỗi người con của cha hoặc mẹ mắc bệnh thường có 50% khả năng thừa hưởng gen biến đổi.

 

Đánh giá bao gồm bệnh sử cá nhân, gia đình, khám thần kinh và xét nghiệm gen khi phù hợp. Xét nghiệm gen có thể giúp xác nhận chẩn đoán nghi ngờ hoặc làm rõ nguy cơ trước khi xuất hiện triệu chứng. Nên tư vấn di truyền trước xét nghiệm dự đoán để trao đổi về các kết quả có thể có và ảnh hưởng với cá nhân, gia đình. Điều trị và chăm sóc hỗ trợ tập trung kiểm soát triệu chứng, duy trì chức năng và chất lượng cuộc sống.

Loạn vận động muộn

“Tardive” nghĩa là muộn, còn “dyskinesia” nghĩa là vận động bất thường. Loạn vận động muộn là thuật ngữ chung chỉ các cử động không tự chủ do thuốc gây ra, thường là thuốc an thần kinh như haloperidol (Haldol). Các cử động này thường ảnh hưởng mặt và miệng, nhưng có thể xuất hiện ở bất kỳ bộ phận nào.

aa03f6_d4b3dd39f741444bac0c767db6edac4f~mv2.png

Giật cơ

Chỉ các cơn giật cơ nhanh và không tự chủ.

bottom of page